Derin, 19. yüzyıl Osmanlı ve Kafkas saray musikisine ait antika tarların dut ağacından oyulmuş çifte çanakları ile dana yürek zarından gerilme göğüs ve sedef kakmalı sap restorasyonu üzerine uzmanlaşmış yirmi üç yaşında bir enstrüman konservatörüydü. Boğaz’ın Marmara’ya açıldığı tarihi Üsküdar kıyısının denizci hafızasına yakın durabilmek için Salacak’ta, Doğancılar Caddesi’nden Yalı Boyu Sokak’a inen dar aralıktaki iki katlı kâgir bir binanın yarı bodrum katını atölye-ev yaptı.
Derin’in zorluğu; hakiki Kızıldeniz sedeflerinin, ithal sıcak balık tutkallarının fahiş pahalılığı ve Boğaz neminin tarların hassas göğüs zarlarını salıp akort imkânsız hale getirme riskiydi. Gündüzleri Salacak Sahili yakınlarındaki eski depolar ambalaj işçiliği yapıyor, akşamları ise bodrum katındaki sarı masa lambasının altında büyüteç ve neşterle 1875’lerden kalma bir tarın dökülmüş sedef ve fildişi sap kakmalarını temizliyordu. Odasına gün ışığı girmediği için kışın taş duvarlardan sızan soğuk nem ellerini uyuşturuyor, neşterle mikron ölçekli yuvaları açarken parmaklarının titremesine neden oluyordu.
En büyük kriz, özel bir enstrüman arşivcisi için restore ettiği 1885 tarihli, gümüş tel ve sedef kakmalı nadide bir tarın teslim gecesinde yaşandı. Karayel fırtınası sırasında yokuştaki tıkalı rölanti kanalı patladı. Çamurlu tazyikli su Derin’in bodrum katındaki havalandırma penceresinden içeri taşarak çalışma masasının üzerine aktı. Su, doğrudan henüz organik tutkalı sertleşmemiş tar sapının ve gerili hassas göğüs zarının üzerine döküldü.
Derin, dondurucu ve çamurlu suyun içinden enstrümanı saniyeler içinde kurtardı. Islanan özel tutkal çözülüp sedefler yerinden kayabilir, kurutulmuş zar yumuşayıp parçalanabilirdi. Sırılsıklam halde evden çıkıp Kız Kulesi’nin karşısındaki tarihi taş duvar revaklarının altına sığındı. Fırtına yüzünü keserken, yanında taşıdığı emici kurutma kâğıtları ve saf alkolle fener ışığı altında enstrümanın üzerindeki çamuru teker teker temizledi. Sabaha kadar tutkalı elle yeniden ısıtıp dökülmüş sedefleri baştan sabitledi. Ertesi gün tarı pürüzsüz akustiği ve işçiliğiyle teslim ettiğinde, İstanbul’un soğuk suları onun sabrını ve zanaatını yenememişti.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.