Gözde, Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsü’nün merkezinde yükselen tarihi II. Mahmud Kışlası’nın taş avlusunda, kasım ayının dondurucu ve rüzgârlı bir sabahında karasal lazer tarayıcı (TLS) cihazını ve fotogrametrik nivo istasyonunu tarihi kesme taş duvarların mikro-deformasyonlarını ölçmek üzere sabitlemiş bekliyordu. Harita Mühendisliği Jeodesi ve Fotogrametri Anabilim Dalı yüksek lisans öğrencisiydi; kampüsteki tarihi yapılarda kentsel titreşim, nem ve sıcaklık farklarının yarattığı milimetrik yüzey çökmelerini ve taş kaymalarını üç boyutlu nokta bulutu veri modelleriyle haritalandıran tezini tamamlamaya çalışıyordu. Ancak tez danışmanının restorasyon yüklenicisi firma lehine hazırlamak istediği "yapısal bozulma yok" içerikli sahte teknik rapora imza atmayı reddedince, araştırma laboratuvarına ve lazer tarama ekipmanlarına erişim yetkisi aniden iptal edildi. Gözde’nin sekiz aydır topladığı milyonlarca nokta bulutundan oluşan ham veri dizileri kilitli iş istasyonunda mahsur kaldı; ayrıca yüksek hassasiyetli lazer sensörlerinin kullanım avansı borcu kişisel sorumluluğu olarak üzerine yıkıldı.
Kasım gecesinin dondurucu poyrazında, Davutpaşa-Yıldız Teknik Üniversitesi Metro İstasyonu’nun alt geçit merdivenlerinde otururken cebinde yalnızca Esenler’den kentin diğer ucuna gitmeye yetecek tek bir basımlık Akbil bakiyesi kalmıştı. Cevizlibağ’da kiraladığı çatı katı oda, ödenmeyen iki aylık kira yüzünden mülk sahibi tarafından kilitlenmiş; Gözde’nin taş deformasyon modelleri ve vektörel kesit paftaları dışındaki valizi sokak kapısının önüne bırakılmıştı. Merdivene çöken Gözde, kucağındaki su geçirmez kılıftan nokta bulutu kesitlerini ve yüzey pürüzlülük grafiklerini çıkardı. Alt geçidin titrek sarı ışığı altında, kesme taşlardaki düşey eksenel kayma katsayılarını ve tensör matrislerini milimetrik kâğıda elle aktarmaya başladı. Kurşun kalemin kâğıda dokunduğu her an, içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya ve sarsılmaz bir bilimsel iradeye dönüşüyordu. O sırada alt geçitten geçen ve Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Restorasyon ve Teknik Denetim Dairesi Başkanı, dondurucu soğukta profesyonel fotogrametrik deformasyon atlası çizen Gözde’yi fark etti. Çizimlerin teknik derinliğinden ve jeodezik titizliğinden etkilenen yetkili, Gözde’ye İstanbul Tarihi Askeri Yapılar Yapısal İzleme ve Koruma Projesi’nde baş saha araştırmacısı kadrosu sağladı.
İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü ve Tarihi Rasathane Binasında Güneş Leke Dinamikleri ile Radyo Astronomi Atlası
Aslı için İstanbul, Tarihi Yarımada’daki İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü’nin asırlık kapısından girilen rasathane bahçesinden, kubbeli gözlem kulesinin pirinç dişli seslerinden ve gökyüzünü kaplayan kentsel ışık kirliliğinin arasından süzülen radyo dalgalarından ibaretti. Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü doktora öğrencisiydi; tarihi kubbedeki koudé refraktör teleskobu ve radyo-spektrograf problarını kullanarak Güneş yüzeyindeki leke gruplarının manyetik alan değişimlerini ve koronal kütle atılımlarının (CME) iyonosferik etkilerini haritalandırıyordu. Ancak bölümdeki bir öğretim üyesinin, Aslı’nın geliştirdiği radyo frekans analiz yazılımını ve iki yıllık gözlem veri veri setini kendi adıyla uluslararası bir dergide yayımlama girişimine karşı çıkınca, gözlem kulesine giriş kartı iptal edildi. Aslı’nın güneş spektrum kayıtları ve manyetogram verileri kilitli rasathane arşivinde kaldı; üstelik radyo teleskop alıcısının ithal yedek parça borcu Aslı’nın üzerine yıkıldı.
Gece yarısı Beyazıt Meydanı’ndaki tarihi çınar ağacının altındaki taş bankta otururken cebinde sadece bir bardak sıcak çay alacak kadar bozuk para kalmıştı. Laleli’de kaldığı oda kirasını ödeyemediği için eşyalarını sırt çantasına doldurup sokağa çıkmak zorunda kalmıştı. Bankın üzerine teknik resim defterini açtı. El fenerinin cılız ışığında, Güneş leke indeks denklemlerini ve manyetik akı yoğunluk grafiklerini milimetrik kâğıda aktarmaya başladı.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.