Okuldan Kaçıp Escortluk Yapan Zeynep

Zeynep, İTÜ Ayazağa Kampüsü’nün batısındaki Gölet Bölgesi yakınında bulunan Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Laboratuvarı’nda, ekim ayının rüzgârlı ve yağmurlu bir akşamında gaz kromatografisi kütle spektrometresi (GC-MS) sistemlerini ve aerosol boyut spektrometre problarını kampüs ormanlığından salınan biyogenik volatil organik bileşikleri (BVOC) ölçmek üzere sabitlemiş bekliyordu. Doktora tezi kapsamında, kentsel ısı adası etkisi altında Maslak-Ayazağa aksındaki motorlu taşıt emisyonlarının bitkisel emisyonlarla tepkimeye girerek oluşturduğu ikincil organik aerosol (SOA) oluşum mekanizmalarını haritalandırıyordu. Ancak tez danışmanı profesörün, sanayi bölgesindeki bir tesisin baca gazı analiz verilerini tez çalışmasına "zararsız" olarak eklemesi yönündeki etik dışı baskısını reddedince laboratuvar erişim kartı aniden iptal edildi. Zeynep’in sekiz aydır topladığı hava kalitesi ve gaz verileri kilitli veri sunucusunda kalırken, kiraladığı taşınabilir optik parçacık sayacının yüksek tutarlı kiralama borcu kişisel sorumluluğu olarak üzerine yıkıldı.

Ekim gecesinin dondurucu poyrazında, Ayazağa Metro İstasyonu’nun alt geçit merdivenlerinde otururken cebinde yalnızca kentin güneyine geçmeye yetecek tek bir basımlık Akbil bakiyesi kalmıştı. Maslak 1453 civarında kiraladığı bodrum katı oda, ödenmeyen iki aylık kira yüzünden ev sahibi tarafından kilitlenmiş; Zeynep’in atmosferik kimya grafikleri ve aerosol dağılım paftaları dışındaki valizi bina kapısının önüne bırakılmıştı. Merdivene çöken Zeynep, kucağındaki su geçirmez kılıftan fotokimyasal reaksiyon şemalarını ve kentsel sınır tabaka modellemelerini çıkardı. Alt geçidin titrek sarı ışığı altında, izopren ve monoterpen oksidasyon katsayılarını milimetrik kâğıda elle aktarmaya başladı. Kurşun kalemin kâğıda dokunduğu her an, içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya ve sarsılmaz bir bilimsel iradeye dönüşüyordu. O sırada alt geçitten geçen ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü Hava Kalitesi ve Atmosferik Araştırmalar Dairesi Başkanı, dondurucu soğukta profesyonel atmosferik kimya atlası çizen Zeynep’i fark etti. Çizimlerin teknik derinliğinden ve analitik titizliğinden etkilenen yetkili, Zeynep’e Marmara Bölgesi Kentsel Hava Kalitesi ve Sınır Tabaka Araştırmaları Projesi’nde baş saha araştırmacısı kadrosu sağladı.

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fındıklı Kampüsü ve Restorasyon Atölyesinde Tarihi Ahşap Taşıyıcı Sistemler ile Mantar Çürüklüğü Analiz Atlası

Ece için İstanbul, Boğaz kıyısındaki Fındıklı Kampüsü’nün tarihi taş koridorlarından, ahşap konservasyonu atölyesinden yükselen tutkal ve sedir ağacı kokusundan ve Marmara’nın nemli havasının tarihi yapılara verdiği tahribattan ibaretti. Mimarlık Fakültesi Taşınabilir Kültür Varlıkları Restorasyonu yüksek lisans öğrencisiydi; Boğaziçi’ndeki ahşap yalıların taşıyıcı strüktürlerinde oluşan kahverengi çürüklük mantarlarının (Coniophora puteana) ahşabın lifli hücre yapısındaki selüloz ve lignin kaybına etkisini ultrasonik dalga hızı analiziyle ölçtüğü tezini yürütüyordu. Ancak atölye sorumlusu öğretim üyesinin, restorasyonu devam eden tarihi bir yalının ahşap tahribat derecesini düşük gösteren sahte bir uzman raporu imzalatma isteğini kabul etmeyince atölye kullanım yetkisi elinden alındı. Ece’nin mikro-dendrokronoloji örnekleri ve ahşap kesitleri kilitli konservasyon odasında mahsur kaldı; üstelik mikro-direnç matkabı cihazının kullanım ücreti borç olarak Ece’nin üzerine yıkıldı.

Gece yarısı Kabataş Tramvay Durağı’nın deniz tarafındaki soğuk beton bankında otururken cebinde sadece bir bardak sıcak çay alacak kadar bozuk para kalmıştı. Cihangir’de kaldığı oda kirasını ödeyemediği için eşyalarını sırt çantasına doldurup sokağa çıkmak zorunda kalmıştı. Bankın üzerine teknik resim defterini açtı. El fenerinin cılız ışığında, ahşap hücre çeperlerindeki mikroskobik deformasyon hatlarını ve ultrasonik ses hızı kayıp eğrilerini milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Mürekkep kâğıda işledikçe yeteneğini ve teknik birikimini kimsenin elinden alamayacağını biliyordu.