Haziran ayının ilk ışıkları Boğaz’ın üzerindeki sis perdesini dağıtırken Bebek sırtlarındaki erguvan ağaçlarının yaprakları poyrazın tatlı esintisiyle kıpırdıyordu. Tuğba, Piezoelektrik Sensörler ve Nanomalzeme Araştırma Laboratuvarı’ndaki yüksek frekanslı empedans analizörünün ekranında beliren rezonans frekans eğrilerini ve kutuplanma (polarizasyon) histerezis kavislerini inceliyordu. İstanbul Teknik Üniversitesi Malzeme Mühendisliği Bölümü’nde doktora yapan Tuğba, gündüzleri mekanik titreşimleri doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren esnek nanokompozitler ve akıllı yapısal sağlık takip sensörleri üzerine çalışan, bol laboratuvar önlüğü, gözlükleri ve arkada topladığı saçlarıyla nanodünyanın fiziğine adanmış bir akademisyendi. Ancak, atomik kuvvet mikroskoplarının (AFM) saatlik fahiş kullanım bedelleri, Comsol Multiphysics malzeme simülasyon lisansları ve tezi için ihtiyaç duyduğu yüksek saflıktaki baryum titanat ve lityum niyobat kristallerinin astronomik maliyeti, akademinin dar bütçelerini çoktan aşmıştı. Bu finansal kısıt, onu kendi koyduğu sarsılmaz prensiplerle yönettiği ikili bir hayata yöneltmişti. Kampüs laboratuvarında hassas voltaj ölçerler, kristal fırınları ve empedans matrisleri arasında kaybolan mütevazı bir akademisyen olan Tuğba; İstanbul’un dev altyapı Holding patronları, köprü ve tünel konsorsiyum sahipleri ile uluslararası savunma sanayii fon yöneticileri arasında ise nanomalzeme mekaniği hakimiyeti, sarsıcı zarafeti ve keskin gözlem gücüyle tanınan seçkin bir refakatçi olan "Piezo"ydu.Son randevusu, Kuruçeşme sırtlarında Boğaz’a hakim yüksek güvenlikli lüks bir malikânede, uluslararası bir akıllı şehir ve altyapı yatırım fonunun Türkiye temsilcisiyle gerçekleşti. Müşterisi onu, Avrupalı inşaat ve savunma devlerinin temsilcilerine vereceği prestijli bir akşam yemeğinde kendisine eşlik etmesi, akıllı yapılar ve nanoteknolojik erken uyarı sensörleri üzerine entelektüel sohbetler yürütmesi için kiralamıştı. Yemek salonunun yanındaki iklimlendirmeli özel gösterim alanında, fonun Marmara Depremi riskine karşı mega tünellerde ve yüksek köprülerde çatlak takibi için kullanmayı planladığı ve sıfır hata iddiasıyla satın almaya hazırlandığı yeni bir piezoelektrik sensör diziliminin dinamik yük test raporları Tuğba’nın dikkatini çekti. Müşterisinin kibrini ve projeyle övünme arzusunu zekice sorularla besleyen Tuğba, kadehini yudumlarken gözleriyle rapordaki piezoelektrik gerinim katsayılarını ($d_{33}$) ve elektromekanik bağlaşım faktörlerini zihninde analiz etti. Sensörlerin yüksek mekanik stres altında kristal yapılarının bozulacağını, rapordaki yüksek hassasiyet verilerinin sahtecilikle laboratuvar ortamında simüle edildiğini ve tünellerde oluşacak olası bir mikro-çatlağı tespit edemeyerek felaketle sonuçlanacak bir göçüğü gizleyeceğini anında tespit etti. Tuğba, adama hissettirmeden sunduğu teorik kristalografik faz dönüşümleri ve Curie sıcaklığı eşikleri sorularıyla rapordaki bu hayati teknik veri manipülasyonunu fark etmesini sağladı; fonun hem yüz milyonlarca dolarlık hatalı bir yatırımdan hem de yüzlerce insanın canına mal olacak bir altyapı çökme skandalından kurtulmasını sağladı.Gece sona erip kazandığı yüksek miktardaki ödemeyi aldığında Tuğba, sadece kendi araştırmalarını ve bütçesini güvenceye almakla kalmadı. Bu kazancın bir kısmıyla, deprem bölgesindeki kamu binalarına ücretsiz yerleştirilen düşük maliyetli ve yüksek hassasiyetli sismik erken uyarı sensörleri geliştiren bağımsız bir genç malzeme ve inşaat mühendisliği öğrencileri kolektifine gizlice finansal kaynak sağladı. Ertesi sabah fakültedeki masasına dönüp osiloskobun voltaj ayarlarını yapmaya başladığında, ne akşamın ihtişamından ne de "Piezo" kimliğinden tek bir iz kalmıştı. Tuğba için bu çift hayat, bir çaresizlik değil; kristallerin fiziğini ve analitik zekasını kullanarak kendi bağımsızlığını inşa ettiği, sahte teknolojileri açığa çıkarırken insanların can güvenliğini ve bilimin etiğini koruduğu stratejik bir satranç oyunuydu.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.