Surların Gölgesindeki Pirinç Pusula

Aslı, antik denizcilik aletleri ve mekanik pusula restorasyonu üzerine çalışan, 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı ve Venedik pirinç pusulalarının manyetik iğnelerini ve cam haznelerini ıslah eden yirmi dördüncü yaşına girmiş bir pirinç ustasıydı. Şehrin tarihi sur kuşağına ve eski liman hatlarına yakın bir çalışma ortamı kurabilmek için Yedikule’de, İmrahor İlyas Bey Caddesi’ne bakan eski bir dökümhanenin depo katını atölye-ev kiraladı.

Aslı’nın mücadelesi; optik pusula camlarının, Manyetik kalibrasyon sıvıları ile pirinç cila vakslarının yüksek pahalılığı ve Yedikule’nin nemli havasının metal yüzeylerde hızlıca oksitlenme oluşturma riskiydi. Gündüzleri Kazlıçeşme yakınlarındaki lojistik depolarında parça başı koli istifliyor ve yükleme işçiliği yapıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında büyüteçle mikroskobik pirinç vidaları ve yön kadranlarını temizliyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan hands, milimetrik manyetik iğne ayarlarını yapmasını imkânsız hale getiriyordu.

Kırılma noktası, özel bir denizcilik müzesi için restore ettiği 18. yüzyıla ait pirinç mahfazalı antika bir pirinç pusulanın son birleştirme gecesinde yaşandı. İmrahor İlyas Bey Caddesi’nde yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Aslı’nın atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve özel yağı konulmuş pusula kadranının üzerine aktı.

Aslı, dondurucu suyun içinden pusula parçalarını saniyeler içinde çekti. Islanan hassas yön iğnesi ve pirinç gövde saatler içinde yeşil korozyon bağlayabilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Yedikule Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir fırının sıcak havalandırma alanına sığınarak, pusula parçalarının üzerindeki suyu emici kâğıtlarla saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyon sıvısını baştan doldurdu. Ertesi gün pusulayı doğruyu gösteren ibresiyle teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.